Phong Cách Art Deco Trong Thiết Kế Nội Thất: Đặc Điểm Và Cách Ứng Dụng

Phong cách Art Deco (nhiều người quen gọi là “Art Decor”) là trường phái trang trí và kiến trúc ra đời tại Paris, nổi bật với hình khối hình học, bố cục đối xứng và chất liệu ánh kim. Bài viết dưới đây trình bày nguồn gốc, đặc điểm nhận diện và cách ứng dụng Art Deco vào nội thất nhà ở, kèm ảnh phối cảnh do Betaviet thiết kế.

Phong cách Art Deco là gì?

Art Deco, viết tắt của cụm tiếng Pháp “Arts décoratifs” (nghệ thuật trang trí), là một phong cách nghệ thuật thị giác, kiến trúc và thiết kế sản phẩm. Art Deco lấy cảm hứng từ hình khối của trường phái Lập thể (Cubism) và Vienna Secession, kết hợp thêm màu sắc mạnh của trường phái Dã thú cùng một số họa tiết từ nghệ thuật Ai Cập cổ đại, Trung Hoa, Nhật Bản. Phong cách này ảnh hưởng đến kiến trúc, nội thất, thời trang, hội họa và điện ảnh trong suốt những năm 1920-1930.

Nguồn gốc và các mốc phát triển của Art Deco

Khởi nguồn tại Paris

Art Deco xuất hiện tại Paris (Pháp) vào khoảng đầu những năm 1920, sau khi Thế chiến thứ nhất kết thúc. Tên gọi phong cách gắn liền với Triển lãm Quốc tế về Nghệ thuật Trang trí và Công nghiệp Hiện đại (Exposition internationale des arts décoratifs et industriels modernes) tổ chức tại Paris năm 1925 – nơi phong cách này được giới thiệu và đặt tên chính thức.

Thời kỳ hoàng kim những năm 1930

Từ Paris, Art Deco nhanh chóng lan sang Mỹ và châu Âu, phát triển mạnh nhất trong những năm 1930. Đây là giai đoạn ra đời hàng loạt công trình biểu tượng tại New York như tòa nhà Chrysler và tòa nhà Empire State (hoàn thành năm 1931) – những tòa nhà chọc trời mang đậm dấu ấn hình khối, đường nét thẳng và vật liệu công nghiệp của Art Deco.

Art Deco tại Việt Nam

Kiến trúc Art Deco du nhập vào Việt Nam từ thời Pháp thuộc, phát triển ở Hà Nội từ những năm 1920 và rõ nét nhất vào thập niên 1930, khi một loạt trụ sở ngân hàng, công ty và biệt thự tư nhân được xây mới theo phong cách hiện đại, giản dị. Công trình tiêu biểu còn giữ được đến nay là trụ sở Ngân hàng Đông Dương cũ tại Hà Nội, nay là trụ sở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với các khối vuông, chữ nhật kết hợp khối bán trụ và họa tiết đắp nổi vừa phải trên mặt đứng.

Suy thoái và hồi sinh

Thế chiến thứ hai (1939-1945) làm gián đoạn sự phát triển của Art Deco, khi các phong cách kiến trúc hiện đại tối giản, không trang trí dần chiếm ưu thế. Từ giữa thế kỷ 20, Art Deco được nhìn nhận lại và trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều công trình, dự án nội thất cao cấp đến ngày nay.

Phân biệt Art Deco với Art Nouveau

Art Nouveau (tân nghệ thuật) là phong trào ra đời trước Art Deco, thịnh hành cuối thế kỷ 19 đến khoảng năm 1910, đặc trưng bởi đường cong mềm mại lấy cảm hứng từ hoa lá, cây cỏ. Art Deco phát triển sau đó, thiên về hình khối góc cạnh, đường thẳng và bố cục đối xứng nghiêm ngặt hơn – có thể xem là bước chuyển từ vẻ đẹp uốn lượn tự nhiên sang tinh thần hiện đại, công nghiệp.

Đặc điểm nhận diện phong cách Art Deco

Hình khối và bố cục đối xứng

Art Deco xây dựng không gian trên nền tảng hình khối cơ bản: hình tam giác, hình thang, đường zíc zắc, hình bậc thang và tia nắng cách điệu (sunburst). Mặt bằng và các mảng trang trí thường được sắp xếp đối xứng qua một trục chính, tạo cảm giác cân bằng, chỉn chu cho tổng thể.

Màu sắc

Bảng màu Art Deco thiên về gam đậm, tương phản cao: vàng đồng, đen, xanh lá đậm, xanh dương đậm, phối cùng ánh kim (vàng, bạc, crôm). Nền kem hoặc be thường được dùng để làm dịu tổng thể, cân bằng với các mảng màu đậm và chi tiết ánh kim.

Chất liệu

Chất liệu đặc trưng của Art Deco gồm kim loại đánh bóng (đồng thau, crôm, thép không gỉ), kính, đá cẩm thạch và gỗ đánh bóng hoặc sơn mài. Sự kết hợp giữa bề mặt cứng, ánh kim và gỗ ấm màu là điểm khiến không gian Art Deco vừa hiện đại vừa sang trọng vừa vặn, không quá lạnh. Đá cẩm thạch thường xuất hiện ở mặt bàn, mặt đảo bếp hoặc ốp một mảng tường làm điểm nhấn, trong khi kim loại ánh kim tập trung ở tay nắm, chân bàn ghế và khung đèn.

Ứng dụng Art Deco vào từng không gian nội thất

Mỗi không gian trong nhà có thể áp dụng Art Deco theo mức độ khác nhau: phòng khách và phòng ăn thường là nơi thể hiện rõ nhất bố cục đối xứng và đèn chùm, trong khi phòng ngủ, phòng tắm ưu tiên tiết chế hơn để giữ cảm giác thư giãn.

Phòng khách

Phòng khách Art Deco thường bố trí đối xứng qua một trục chính (bộ sofa, bàn trà, đèn chùm), dùng vật liệu đá, kim loại và gỗ đánh bóng làm điểm nhấn. Đèn chùm pha lê hoặc đèn thả kim loại là chi tiết khó thiếu, kết hợp thảm và rèm cửa có họa tiết hình học nhẹ nhàng.

Phòng ăn và phòng bếp

Bàn ăn Art Deco thường đặt dưới đèn chùm kích thước lớn, ghế bọc vải hoặc da phối kim loại. Khu bếp ưu tiên tủ bếp gam màu tối (đen, nâu đậm) kết hợp mặt đá vân nổi bật và tay nắm kim loại ánh kim, tạo tương phản rõ với phần tường sáng màu.

Phòng ngủ

Phòng ngủ Art Deco giữ tinh thần đối xứng qua vị trí giường ở trung tâm, đầu giường bọc nệm hoặc ốp gỗ, kết hợp đèn ngủ hai bên đối xứng. Gam màu trung tính (kem, xám, nâu gỗ) làm nền, điểm xuyết chi tiết ánh kim ở tay nắm tủ, khung gương.

Phòng tắm

Phòng tắm Art Deco thường dùng gạch ốp tường hình học (ô vuông, ô chữ nhật nhỏ xếp lớp), gương tròn viền kim loại và bồn tắm hoặc lavabo mặt đá. Cách phối gạch màu (xanh rêu, trắng, đen) tạo hiệu ứng tương phản rõ nét, gọn gàng.

Lưu ý khi áp dụng Art Deco cho nhà phố, biệt thự tại Việt Nam

Art Deco phù hợp với công trình có mặt bằng đủ rộng, trần cao vừa phải để bố trí đối xứng và đèn chùm kích thước lớn mà không gây chật chội – phù hợp với biệt thự, nhà phố nhiều tầng. Khí hậu nóng ẩm của Việt Nam khiến các bề mặt kim loại, đá dễ hấp thụ nhiệt, nên cần tính toán thêm hệ thống thông gió, rèm cản nắng cho khu vực cửa kính lớn. Vì đề cao đối xứng, Art Deco cũng đòi hỏi kiến trúc sư khảo sát kỹ mặt bằng và hệ kết cấu (cột, dầm, cửa) trước khi bố trí nội thất, tránh phá vỡ trục đối xứng chính của không gian. Với công trình nhiều tầng, nên áp dụng Art Deco nhất quán cho phòng khách, phòng ăn ở tầng sinh hoạt chung, sau đó tiết chế dần khi lên các tầng phòng ngủ để không gian nghỉ ngơi không bị rối mắt.

Câu hỏi thường gặp về phong cách Art Deco

Art Deco khác Art Nouveau ở điểm nào?

Art Nouveau thiên về đường cong mềm mại lấy cảm hứng từ thiên nhiên, ra đời trước. Art Deco ra đời sau, dùng hình khối góc cạnh, đường thẳng và bố cục đối xứng, mang tinh thần hiện đại, công nghiệp hơn.

Art Deco thường dùng vật liệu gì?

Kim loại đánh bóng (đồng thau, crôm, thép không gỉ), kính, đá cẩm thạch và gỗ đánh bóng hoặc sơn mài là các chất liệu đặc trưng, thường được phối cùng nhau trong một không gian.

Màu sắc đặc trưng của Art Deco là gì?

Các gam màu đậm, tương phản cao như vàng đồng, đen, xanh lá đậm, xanh dương đậm, phối cùng ánh kim; nền kem hoặc be thường dùng để làm dịu tổng thể.

Phong cách Art Deco có phù hợp với nhà phố, biệt thự Việt Nam không?

Phù hợp với công trình có mặt bằng đủ rộng và trần cao vừa phải để bố trí đối xứng, đèn chùm lớn. Cần tính toán thêm thông gió, che nắng cho khu vực kính lớn do khí hậu nóng ẩm.

Betaviet – đơn vị thiết kế nội thất Art Deco

Betaviet là đơn vị thiết kế thi công kiến trúc và nội thất có kinh nghiệm triển khai nhiều phong cách cho biệt thự, nhà phố cao cấp, trong đó có Art Deco. Đội ngũ kiến trúc sư khảo sát mặt bằng, kết cấu công trình trước khi lên phương án bố cục đối xứng, chọn vật liệu và ánh sáng phù hợp với phong cách này.

Ngoài Art Deco, Betaviet còn tư vấn và thi công các phong cách thiết kế nội thất khác như tân cổ điển, hiện đại, Địa Trung Hải, Indochine và Wabi Sabi, giúp anh chị đối chiếu trước khi chọn hướng thiết kế phù hợp với công trình của mình.

Liên hệ Betaviet để được tư vấn:
Showroom: Toà nhà Betaviet, KĐT Thanh Hà Cienco5, Q. Hà Đông, TP. Hà Nội
Hotline: 0915.010.800